“Elke maand denk ik: ik ga achteruit” | Waarom je bekkenklachten rond je menstruatie toenemen

Meer urineverlies, een zwaarder gevoel van onderen, een zwakkere core of meer pijn in je bekken, en een paar dagen later komt je menstruatie? Dit hoor ik het overgrote deel van de moeders zeggen die ik in mijn praktijk zie.

In deze blog leg ik uit wat er in die dagen in je lijf gebeurt: waarom je bekkenbodem hormoongevoelig is, wat er verandert aan je weefsel, je vochtbalans en je pijnbeleving. Je leest ook waarom je dit vóór je zwangerschap meestal níet merkte, wat onderzoek er wél en niet over zegt, en het allerbelangrijkste: hoe je voorkomt dat je hierdoor je herstel verkeerd beoordeelt. Want dát zie ik op de praktijk het vaakst gebeuren. Je herstel gaat niet blijvend achteruit. Maar je beoordeelt het net op je slechtste dagen, denkt "dit werkt dus niet", en stopt met je sportprogramma of bekkenbodemtraining. En laat dat nou net het moment zijn waarop je beter even door had gezet… Zonde! 😔

Kan je menstruatiecyclus invloed hebben op urineverlies, een verzakking of bekkenpijn?

Ja, veel vrouwen ervaren dat hun bekkenbodemklachten toenemen rond hun menstruatie: meer urineverlies, een zwaar gevoel in hun bekkenbodem of een voller gevoel vaginaal, meer druk of pijn in het bekken. Bij de een piekt dat in de dagen ervóór, bij de ander juist tijdens de eerste dagen van de bloeding.

Dat komt door een samenspel van hormonen in de tweede helft van je cyclus en rond je menstruatie.

Eén ding vooraf, want dit is de kern:

Wat er níet gebeurt: nieuwe schade of blijvende achteruitgang. Je cyclus maakt alleen zichtbaar wat er aan ‘reserves’ ontbreekt.

Even eerlijk: wat is hier écht bekend over?

Ik vind het belangrijk dat je weet hoe stevig de bodem onder dit verhaal is. Want "vrouwen voelen het" en "onderzoek toont het aan" zijn niet altijd hetzelfde, en jij verdient het hele plaatje.

Wat goed onderbouwd is:

✅ Er zitten oestrogeen- én progesteronreceptoren in je blaas, plasbuis, vagina en bekkenbodem. Dat weefsel reageert dus echt op je hormonen.
✅ In de tweede helft van je cyclus houd je meer vocht vast en vertraagt je darmpassage. Allebei verhogen ze de druk op je bekkenbodem.
✅ Verzakkingsklachten schommelen sterk van dag tot dag, en zijn 's avonds erger dan 's ochtends.
✅ Je pijnbeleving verandert over je cyclus heen.

Waar het onderzoek juist verdeeld is: Of urineverlies meetbaar toeneemt in een bepaalde cyclusfase. De grote studie hiernaar (Hvidman en collega's, met 821 vrouwen) vond op groepsniveau geen duidelijk verband tussen de cyclusdag en het optreden van urineverlies. Het enige lichte signaal dat zij zagen, lag rond de eisprong, niet vlak voor de menstruatie.

En dat beeld is recent nog bevestigd. Blanco-Diaz en collega's ondervroegen in 2024 een groep van 477 vrouwen over hun bekkenklachten en cyclus. Wat zij vonden, is precies dat onderscheid per klacht:

• 📈 Duidelijk verband met de menstruatie voor bekkenpijn (het sterkste verband van allemaal), aandrang, een zwaar gevoel vaginaal en obstipatie
• 📉 Geen duidelijk verband voor urineverlies en verzakking. Dus: het gevóel wisselt, de verzakking zelf niet.

Wat betekent dat voor jou?

Wat je voelt is echt. Voor bekkenpijn, aandrang en het zware, drukkende gevoel is de onderbouwing het sterkst. Voor urineverlies is het groepsbewijs zwak, ook al ervaren individuele vrouwen het wel degelijk.

En nog iets uit dat onderzoek van 2024, want dit vind ik veelzeggend: 63% van de vrouwen paste haar sport of de intensiteit ervan aan tijdens haar menstruatie. Bijna 11% kon door de klachten helemaal niet sporten. Je bent dus in groot gezelschap, verderop lees je hoe je dat slim aanpakt zonder je herstel stil te zetten.

Ik schrijf dit bewust zo open op omdat het je waarschijnlijk geruststelt: als jouw urineverlies rond je menstruatie schommelt, zegt dat weinig over hoe je gehele herstel ervoor staat. Maar misschien maakt het weten dat dit dus cyclisch is, het wat minder vervelend.

Waarom is je bekkenbodem eigenlijk hormoongevoelig?

Omdat je blaas en je geslachtsorganen uit hetzelfde weefsel zijn ontstaan. Tijdens je ontwikkeling in de baarmoeder komen ze allebei voort uit dezelfde basis (de sinus urogenitalis). Ze blijven daarom hun hele leven op dezelfde hormonen reageren.

Robinson, Toozs-Hobson en Cardozo, urogynaecologen die hier decennialang onderzoek naar deden, vatten het zo samen: oestrogeen- én progesteronreceptoren zijn aangetoond in de vagina, de plasbuis, de blaas én de bekkenbodem.

Dus niet "een beetje in de buurt". Ín het weefsel zelf.

Vooral oestrogeen doet daar belangrijk werk:

• 🩸 Het houdt het vaatnetwerk in het slijmvlies van je plasbuis goed doorbloed. Dat netwerk helpt je plasbuis netjes af te sluiten, precies waar je in de blog over urineverlies over las.
• 🧵 Het stimuleert de aanmaak van collageen in je bindweefsel, en remt de afbraak ervan.
• 💧 Het houdt het slijmvlies dikker en soepeler.

Belangrijk voor de rest van dit verhaal: je oestrogeen is niet vlak voor je menstruatie op zijn laagst, maar tijdens je menstruatie zelf, die eerste dagen van je bloeding.

En dat zie je terug in wat vrouwen rapporteren. In dat onderzoek onder 477 vrouwen noemde de grootste groep (41,3%) juist de eerste dagen van de menstruatie als het moment waarop hun klachten pieken. Nog 38,8% had het zwaarst in de dagen ervóór.

Zit jij in de eerste groep? Dan is dat precies wat je zou verwachten, en niet een teken dat er iets anders aan de hand is.

💡 En dit kom je later in je leven mogelijk opnieuw tegen: in de overgang. Dan daalt je oestrogeen niet meer cyclisch, maar blijvend. Om precies dezelfde reden merken veel vrouwen dan (opnieuw) urineverlies of een zwaarder gevoel van onderen. Je bekkenbodem is je hele leven hormoongevoelig. Wat je nu opbouwt aan reserve, betaalt zich dan dus dubbel terug.

Terug naar: de boot in het droogdok

Je kent misschien de boot-in-een-droogdok-theorie uit mijn blog over de verzakking. De organen in je bekken zijn de boot. De ophangbanden en het bindweefsel (óók dat van je vaginawanden) zijn de touwen. Je bekkenbodemspier is het water dat de boot draagt.

Nu de cyclus erbij. En dan werken in die dagen alle drie de onderdelen even tegen je.

• ⚓ De boot wordt zwaarder. In de tweede helft van je cyclus houd je meer vocht vast en is je baarmoeder wat zwaarder en voller. Meer gewicht dus, dat op je bekkenbodem drukt. Dit is vooral het werk van progesteron.
• 🪢 De touwen geven een tikje mee. Rond je menstruatie daalt je oestrogeen, en datzelfde oestrogeen houdt je bindweefsel normaal stevig. Je ophangbanden en vaginawanden staan dan dus tijdelijk wat minder strak.
• 🌊 Het water kan lager staan. Ook de steun en spanning van je bekkenbodem kan in deze fase wat afnemen, waardoor je boot minder hoog ligt.

Zwaardere boot, iets slappere touwen, mogelijk lager water. En laat dat trekken aan die touwen, plus dat extra gewicht, nou net zijn wat jij voelt als een zwaar, drukkend of uitpuilend gevoel.

Je verzakking wordt niet erger in die dagen. Het hele systeem staat tijdelijk ongunstiger afgesteld. Daarna trekt het weer bij.

Ik vind dit zo'n bruikbaar beeld, omdat het meteen laat zien wáár je wél en niet invloed op hebt. Aan de hormonen van die dag kun je niks doen. Maar je kunt de boot lichter maken (door te letten op hoe je omgaat met je buikdruk) en het water structureel hoger zetten (een goede bekkenbodemfunctie). Daar kom ik onderaan op terug.

Waarom voelt een verzakking zwaarder rond je menstruatie?

Naast dat "zwaardere boot"-effect is er ook iets veel gewoners aan de hand: verzakkingsklachten schommelen sowieso al enorm, los van je cyclus.

Sung en collega's lieten vrouwen met een symptomatische verzakking drie maanden lang een dagelijks dagboek bijhouden. Wat bleek:

• 📉 Klachten wisselden van dag tot dag en zelfs binnen één dag
• 🌙 Ze waren duidelijk erger 's avonds dan 's ochtends
•  👀 En dit vind ik het meest veelzeggende: vrouwen zaten bij hun controleafspraak lang niet altijd op hun ergste moment. Je gynaecoloog of bekkenfysiotherapeut ziet je dus vaak níet op je zwaarste moment.

Combineer nu een lange dag op je benen mét die ongunstige hormoonstand rond je menstruatie. Dan heb je je zwaarste uur van de maand te pakken.

Waarom voelt alles gevoeliger in die dagen?

Omdat je pijnbeleving niet elke dag hetzelfde is.

Riley en collega's brachten alle beschikbare studies samen in een meta-analyse over pijnbeleving door de cyclus heen. De rode draad: rond je menstruatie en in de tweede cyclushelft ligt je pijndrempel bij veel vrouwen lager dan in de eerste helft van je cyclus. De effecten zijn klein tot matig, dus geen wereld van verschil, maar wel merkbaar.

In gewone-mensentaal: dezelfde prikkel kan in die dagen zwaarder voelen. Dezelfde wandeling. Dezelfde training. Hetzelfde uur zitten.

Daar komt bij dat je baarmoeder, blaas en bekkenbodem via dezelfde zenuwbanen (S2-S4) zijn aangesloten. Wordt je baarmoeder in die dagen actiever, dan kunnen je blaas en bekkenbodem daarin ‘meegaan’. Vandaar die aandrang of dat zeurende gevoel dat "uit het niets" lijkt te komen.

En dan is er nog de rest van het plaatje: dit is óók de fase waarin je vaak slechter slaapt en je misschien wat meer gespannen voelt. Precies de twee dingen die je pijnbeleving verder opvoeren.

Fijn getimed, met een baby die je 's nachts drie keer wakker maakt 🙃

Waarom merkte je dit vóór je zwangerschap niet?

Omdat je toen genoeg marge had.

Dezelfde cyclus. Dezelfde hormonen. Dezelfde schommelingen. Alleen: een bekkenbodem, bindweefsel en buikwand die nog volop reserve hadden.

Na een zwangerschap en bevalling is die marge kleiner. Je bekkenbodem heeft maanden extra gewicht gedragen. Je bindweefsel is opgerekt en veert niet altijd helemaal terug. Misschien is er een knip, een ruptuur of een litteken bijgekomen.

• ❌ Niet: je cyclus is veranderd
• ✅ Wel: je marge is kleiner, en daardoor komt een normale schommeling nu wél boven de klachtdrempel uit

Dat verschil is groot. Want het eerste voelt als iets wat je overkomt.

Het tweede is precies datgene waar je aan kunt werken.

Geldt dit ook als je borstvoeding geeft?

Ja, en vaak zelfs sterker.

Tijdens borstvoeding ligt je oestrogeen van nature al laag. Je basis is dus al lager. Komt de schommeling rond je menstruatie daar bovenop, dan kan de dip die je voelt groter zijn. Krijg je je menstruatie terug tijdens het voeden, dan kan het zijn dat je die eerste cycli extra duidelijk voelt in je bekkenbodem.

Maar, en dit is precies hetzelfde als wat ik in mijn blog over de verzakking schreef, dit is zelden een reden om te stoppen met borstvoeding. Er zijn zóveel andere knoppen waar je wél aan kunt draaien, en vroegtijdig stoppen verandert je einduitkomst waarschijnlijk niet.

Wat kun je doen in díé dagen zelf?

Vijf dingen die je binnen een paar dagen verschil laten voelen.

1. Leg de zwaartekracht even om

Je klachten zijn het zwaarst na uren rechtop. Logisch: dan trekt alles de hele dag aan die touwen.

Ga 5 tot 10 minuten plat liggen, bij voorkeur met je benen omhoog op de bank of tegen de muur. Je bekkenbodem krijgt dan even geen gewicht te dragen en dat zware gevoel zakt vaak merkbaar weg.

2. Hou je ontlasting soepel

In de tweede helft van je cyclus vertraagt je darmpassage. Progesteron ontspant glad spierweefsel, dus ook je darmen. Gevolg: meer kans op obstipatie, precies in de fase dat je toch al gevoelig bent.

En obstipatie betekent vaak: persen. Persen = buikdruk naar beneden op een bekkenbodem die het al zwaar heeft.

✅ Extra vezels en extra vocht in die dagen
✅ Voetenbankje op het toilet, knieën boven je heupen
✅ Adem uit tijdens het poepen in plaats van je adem vast te zetten
✅ Ga wanneer je aandrang voelt, stel het niet uit

Dit is misschien wel het meest onderschatte punt uit deze hele blog.

3. Blijf gewoon drinken

Dit gaat vaak mis: meer urineverlies, dus minder drinken. Klinkt logisch, werkt averechts.

Geconcentreerde urine prikkelt je blaaswand juist méér, waardoor je vaker aandrang krijgt en sneller lekt. Blijf dus normaal drinken, ook in je gevoeligste dagen.

4. Geef je bekkenbodem wat extra steun

Voor die paar dagen: een stevige sportlegging, corrigerend ondergoed of een compressiebroek geeft vaak net wat meer gevoel van houvast. En dat is niet alleen een gevoel.

Donnelly en collega's onderzochten dit in 2026 bij postpartum hardloopsters met bekkenbodemklachten. Ze lieten hen twee keer hardlopen: één keer in hun eigen short, één keer in een bekkencompressiebroek. Wat ze zagen:

• 🏃‍♀️ Een vloeiender looppatroon. De schokken en versnellingen op het bekken namen meetbaar af
• 💛 Meer ervaren steun in bekkenbodem en core
• 🧠 Minder angst om klachten te krijgen tijdens het lopen

Dat laatste vind ik mooi. Want angst is wat moeders vaak tegenhoudt.

Eerlijk erbij: dit was een verkennende studie met een kleine groep, dus de onderzoekers noemen het zelf voorlopige bevindingen.

Heb je vooral bekkenpijn? Dan kan een bekkenband uitkomst bieden. Geen structurele oplossing, maar wel prettig als je die dag nou eenmaal moet functioneren.

💡 En dan is er iets waar veel vrouwen niet van weten. Er bestaan kleine hulpmiddelen die je zelf vaginaal inbrengt, net als een tampon, en die je plasbuis of blaashals van binnenuit steun geven. Precies op de plek waar de afsluiting het bij een hoest of het hardlopen laat afweten. Ze vangen niets op: ze voorkómen het verlies. Ze komen in verschillende soorten en maten. Laat je even voorlichten door je bekkenfysiotherapeut, zij kan deze ook voor jou aanvragen.

5. Let extra op je buikdruk 🚽

Deze besprak ik net in het bootverhaal: de boot lichter maken.

Zet je adem niet vast bij tillen, blaas uit op inspanning. In je gevoeligste dagen merk je het meest van goede gewoontes, en het meest van slechte.

Hoe word je over de maanden heen belastbaarder?

Alles hierboven helpt je door die paar dagen heen. Maar hier zit ook een groot stuk: aan je hormoonschommeling kun je niks veranderen. Die komt elke maand, en die is elke maand ongeveer even groot. Wat je wél kunt veranderen, is jouw belastbaarheid. Dus train je lijf en bekkenbodem zodat je ook dit moment van de maand beter aankunt.

Wat er dan verandert:

• Je bekkenbodem is spierweefsel. Bij een goede opbouwende training wordt deze belastbaarder: minder urineverlies, minder zwaar gevoel.
• Je core en bilspieren worden sterker.

Reken op drie tot vier maanden voor je die maandelijkse dip anders gaat voelen. Spieren passen zich aan in maanden, niet in weken.

Met 🟣 Het Volledige Herstelprogramma Sport+ bouw je die belastbaarheid stap voor stap op 😃

6. Blijf trainen, maar anders 🗓️

Dit is waar het bij veel moeders misgaat. Klachten nemen toe, ze denken "het werkt dus niet" of "het lukt niet" en stoppen.

Terwijl je juist in die dagen de vruchten plukt van wat je de rest van de maand hebt opgebouwd.

Verschuiven werkt beter dan schrappen:

• ➡️ Eerste helft van je cyclus: hier zet je je zwaardere trainingen en je progressie neer. Nieuwe oefening erbij, zwaarder gewicht, meer herhalingen.
• ➡️ Tweede helft en rond je menstruatie: techniek, ademhaling, ontspanning en mobiliteit.

Onderhouden in plaats van opbouwen. Dat is niet jezelf onnodig ontzien. Dat is precies hoe je een trainingsprogramma hoort te doseren.

7. Beoordeel je herstel niet op je slechtste dagen 🎯

Vergelijk dag 10 van deze maand met dag 10 van vorige maand. Niet dag 27 met dag 8. Want dan lijkt het net alsof je achteruit gaat terwijl je vooruit gaat.

8. Houd twee cycli bij hoe je klachten lopen 📅

Noteer per dag kort: urineverlies, zwaar gevoel, pijn, plus de cyclusdag. Binnen twee maanden zie je meestal je eigen patroon.

En alleen dat inzicht al geeft rust. Want dan weet je: dit komt, en dit gaat ook weer weg.

Wanneer is het níet de cyclus?

Een cyclusgebonden patroon is herkenbaar: klachten nemen toe rond je menstruatie en zakken daarna weer weg. Vaak elke maand opnieuw.

🚩 Herken je dat patroon níet? Neem contact op met je huisarts of bekkenfysiotherapeut als:

•    je klachten na je menstruatie niet wegzakken

•     je klachten elke maand structureel erger worden

•    je bloedverlies hebt buiten je menstruatie om

•    je pijn hebt die je dagelijks leven beperkt

•    je plotseling een bult of bobbel voelt die er eerst niet was

•    je niet meer goed kunt uitplassen of ontlasten

Dan spelen er misschien andere dingen, en dat wil je gewoon laten bekijken.

Herken je dit?

•    Je klachten schommelen en je snapt niet waarom

•    Je hebt het gevoel: twee stappen vooruit, één achteruit

•    Je twijfelt of je programma wel werkt

•    Je durft in bepaalde dagen minder aan

•    Je bent gestopt met trainen omdat het "toch niet hielp"

Dan is de kans groot dat je cyclus dus meespeelt.

Poeh, best wat hormonen-gedoe dit 😅

Maar je weet nu wél waarom die paar dagen elke maand tegen kunnen vallen, en dat het dus niks zegt over je herstel. En het goede nieuws: hoe meer reserve je opbouwt, hoe minder je die paar dagen gaat voelen.

Aan de slag met je bekkenbodem?

Weet je nog: aan de hormonen van die dag kun je niks doen. Aan de boot en het water wél.

In 🟣 Het Volledige Herstelprogramma Sport+ en 🔵 Het Bekkenbodem Herstelprogramma werk je aan allebei: je leert je buikdruk reguleren én je bouwt stap voor stap een goede bekkenbodemfunctie op. Precies die reserve waardoor je die paar dagen per maand ook beter gaat aankunnen.

Weet je niet welk programma bij je past? Doe de KeuzeHulp. In één minuut weet je het.

Wil je persoonlijke begeleiding? Dan ben je welkom bij mij op de praktijk in de Achterhoek bij Bekkenfysiotherapie Merel of natuurlijk een collega bij jou in de buurt!

Lees ook:
📚 Bekkenbodemoefeningen voor urineverlies, een compleet stappenplan >>>
📚 Bekkenbodemoefeningen bij een verzakking, een compleet 6-stappenplan >>>

Wil je eerst meer weten over jouw specifieke klacht? Duik gratis de diepte in:
🤿 DiepDuik Sessie: urineverlies sinds de bevalling >>>
🤿 DiepDuik Sessie: een verzakking >>>

Veelgestelde vragen

Is het normaal dat ik meer urine verlies rond mijn menstruatie?
Ja, veel vrouwen ervaren dit, dus je bent zeker niet de enige. Tegelijk is het goed om te weten dat het grootschalige onderzoek hiernaar op groepsniveau geen duidelijk verband tussen de cyclusfase en urineverlies vond. Wat je voelt is echt, maar het zegt weinig over je herstel. En urineverlies zélf is niet iets wat je hoeft te accepteren: het is goed te trainen.

Kan mijn verzakking erger worden door mijn menstruatie?
Nee. Je verzakking zelf verandert niet. Wat je voelt is een tijdelijke toename van kláchten door vochtretentie, hormoonschommeling en een lagere pijndrempel. Na je menstruatie zakt dat weer weg.

Wanneer is mijn oestrogeen op zijn laagst?
Tijdens je menstruatie zelf, in de eerste dagen van je bloeding. Niet in de week ervóór. Daarom voelen veel vrouwen zich juist rond de eerste dagen van hun menstruatie het zwaarst.

Moet ik stoppen met mijn bekkenbodemoefeningen als ik meer klachten heb?
Nee. Verschuif je zwaardere training naar de eerste helft van je cyclus en houd het in je gevoelige dagen bij techniek en ontspanning. Juist in de rustige weken bouw je de reserve op waardoor je die paar dagen minder gaat voelen.

Ik gebruik hormonale anticonceptie. Merk ik dit dan ook?
Bij een stabiele hormoondosering zijn de schommelingen kleiner en merken veel vrouwen minder patroon. Heb je een stopweek, dan kun je in die dagen alsnog een dip voelen.

Kan mijn cyclus ook mijn bekkenpijn beïnvloeden?
Ja, en van alle bekkenklachten is dit juist het verband dat het duidelijkst uit onderzoek komt. Je baarmoeder, blaas en bekkenbodem delen dezelfde zenuwbanen (S2-S4). Wordt je baarmoeder actiever, dan kunnen je blaas en bekkenbodem daarin meegaan. Samen met een lagere pijndrempel geeft dat meer bekkenpijn in die dagen.

Hoelang blijf ik dit houden?
Zolang je marge klein is. Naarmate je bekkenbodem en core sterker worden, wordt de schommeling minder voelbaar, omdat je er simpelweg meer bovenop zit. Maar sommige vrouwen hebben helaas meer ‘last van hun hormonen’ dan de andere.

BRONNEN >>>